Đá không ngăn nổi giấc mơ no ấm
Xã Quản Bạ là xã cửa ngõ cao nguyên đá Đồng Văn với 90% diện tích đất là đá. Những thành lũy đá xếp tầng lên nhau cheo leo tưởng chừng không thể canh tác, ấy vậy mà giữa lớp đất mỏng manh len lỏi trong khe đá, người dân vẫn khéo léo “bù đất- lấp đá” để ươm lên những mầm xanh tươi tốt.
Anh Tẩn Sấn Quẩy, sinh năm 1982, dân tộc Dao là hộ gia đình làm kinh tế giỏi của thôn Thượng Sơn, xã Quản Bạ. Dáng dấp nhỏ nhắn, nhanh nhẹn của anh Quẩy đang thu hái các diện tích dưa chuột, gặp chúng tôi anh Quẩy phấn khởi chia sẻ: “Năm nay gia đình tôi trồng dưa chuột liên kết với công ty; ước tính gia đình anh sẽ thu hoạch khoảng 7 tấn dưa chuột trong vụ này. Hiện gia đình tôi đang hái đợt quả cuối để chuẩn bị làm đất trồng vụ dưa chuột mới. So với trồng cấy lúa mùa thì cây dưa chuột có thu nhập cao hơn, thời gian trồng ngắn hơn”.
Cùng với chuyển đổi từ cây ngô kém hiệu quả sang trồng cây dưa chuột, mô hình nhà ở vườn- ao- chuồng (VAC) của anh Quẩy không chỉ đảm bảo môi trường vệ sinh sạch sẽ, chủ động nguồn thực phẩm sạch cho gia đình. Mà còn tạo nguồn thu nhập khá ổn định từ việc chăn nuôi ao cá, lợn, gà, vịt, chim bồ câu và một số loại cây ăn quả như hồng không hạt, cây xoài, cây mận.
Ông Triệu Long Phú, Trưởng thôn Thượng Sơn, xã Quản Bạ cho biết: “ Anh Quẩy là tấm gương tiêu biểu của thôn trong phát triển kinh tế hộ gia đình. Trung bình mỗi năm gia đình anh Quẩy có nguồn thu nhập khoảng 100 triệu từ trồng trọt, chăn nuôi và làm thêm các công việc khác. Hiện nay, trên địa bàn thôn Thượng Sơn phong trào giảm nghèo, vươn lên trong phát triển kinh tế được lan tỏa mạnh mẽ, người dân đã biết chuyển đổi cơ cấu cây trồng, liên kết trong sản xuất. Năm 2025, toàn thôn có 45 hộ tham gia trồng cây dưa chuột với diện tích 10ha gắn liên kết trong bao tiêu sản phẩm”.
Khi “đá xám” trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng là động lực để cho người dân vùng cao Quản Bạ quyết tâm làm giàu từ lĩnh vực du lịch. Và chị Lý Hồng Thu, chủ Homestay Hồng Thu tại Làng văn hoá du lịch cộng đồng thôn Nặm Đăm, xã Quản Bạ là một tiêu biểu. Nhớ lại hành trình làm du lịch của mình, chị Thu bộc bạch : “Ban đầu khi mới làm du lịch, tôi cũng gặp nhiều khó khăn vì chưa có kinh nghiệm. Sau đó, tôi đăng kí tham gia nhiều lớp học online, khoá đào tạo ngắn về lĩnh vực nhà hàng, nhà nghỉ để thuận tiện cho công việc đón, tiếp khách du lịch”.
Bằng sự kiên trì, bền bỉ, vượt qua khó khăn đến nay mô hình kinh doanh homstay đón khách du lịch của chị Hồng Thu sở hữu cơ ngơi 02 nhà sàn trình tường, 12 phòng bungalow. Khách du lịch đến đây sẽ được trải nghiệm văn hoá đặc sắc như tái hiện lễ hội cấp sắc, ngủ nhà trình tường đất của dân tộc Dao, tham gia các hoạt động làm nông nghiệp cùng người dân bản địa, thưởng thức ẩm thực gà đen, lợn cắp nách, thịt treo gác bếp... Nói về nguồn thu nhập từ làm du lịch, chị Hồng Thu cho biết: “ So với làm nông nghiệp đơn thuần, làm du lịch thu nhập sẽ cao hơn. Mỗi năm trừ chi phí, gia đình thu nhập khoảng 200 triệu đồng từ mô hình homestay. Lượng khách của homestay hiện khá ổn định, chúng tôi liên kết với các nhà town du lịch và nhận khách đặt phòng trên booking”.
Không ai bị bỏ rơi trên "đá"
Thành công trong phát triển kinh tế của người dân vùng đá xám xã Quản Bạ không chỉ còn là câu chuyện riêng lẻ của mỗi cá nhân mà đã tạo sức lan toả trong cộng đồng, xã hội và trở thành điểm sáng của các xã trên địa bàn tỉnh. Điều đó, cho thấy xã Quản Bạ đã triển khai thực hiện có hiệu quả các chính sách hỗ trợ đặc thù cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số trong phát triển kinh như chương trình chương trình MTQG giảm nghèo bền vững, mỗi xã một sản phẩm OCOP, chương trình xây dựng nông thôn mới.
Theo ông Đỗ Quang Dũng, Chủ tịch UBND xã Quản Bạ, tỉnh Tuyên Quang cho biết: “Chúng tôi xác định công tác giảm nghèo bền vững cho người dân là nhiệm vụ quan trọng, trong đó tiếp tục lấy những mô hình phát triển kinh tế hiệu quả là “hạt nhân” để lan tỏa và nhân rộng tại địa phương. Phát triển kinh tế phải gắn với đặc thù của địa phương, cụ thể: về nông nghiệp tích cực chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi kém hiệu quả sang trồng cây có giá trị kinh tế cao gắn với liên kết trong bao tiêu sản phẩm, nâng cao giá trị canh tác trên đơn vị diện tích đất. Thu hút đầu tư cơ sở hạ tầng, nâng cao chất lượng lĩnh vực thương mại, dịch vụ; làm tốt công tác bảo tồn, giữ gìn, phát huy bản sắc văn hoá dân tộc để làm thương hiệu và tạo điểm nhấn trong thu hút khách du lịch. Từ đó, khơi dậy tinh thần, tự lực, tự cường của người dân trong công cuộc xoá đói, giảm nghèo hướng tới cuộc sống ấm no, hạnh phúc trên địa bàn xã”.
Trên vùng đất Quản Bạ hôm nay, khát vọng đổi thay và làm giàu trên đá chưa bao giờ ngừng cháy trong mỗi ý chí của người dân bản địa. Những bàn tay nứt nẻ vì đá giờ đã biết làm kinh tế, biết đưa sản vật vùng cao ra thị trường, đã dần chạm vào tương lai no ấm, đủ đầy. “Sống trên đá, không chê đá gập ghềnh” đó không chỉ là một khẩu hiệu mà còn thể hiện tinh thần quyết tâm của chính quyền địa phương và nghị lực, bản lĩnh của người dân vùng cao Tuyên Quang giữa thiên nhiên khắc nghiệt.
Hoàng Chính
