Tư duy là gốc- chính sách là động lực.
Xã Quản Bạ là xã vùng cao thuộc vùng Cao nguyên đá Đồng Văn, nằm cách trung tâm tỉnh Tuyên Quang gần 200km về phía Bắc. Xã có tổng diện tích trên 102 km2 với 30 thôn, là nơi sinh sống của nhiều đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) như: Mông, Dao, Bố y, Nùng, Tày… Là xã vùng cao, nằm cách xã trung tâm kinh tế của tỉnh, địa phương còn gặp nhiều khó khăn do điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, đất canh tác chủ yếu là núi đá, diễn biến thời tiết, thiên tai phức tạp; mặt khác việc đầu tư cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ, trình độ nhận thức của người dân còn thấp, tỷ lệ hộ nghèo còn cao, một số người dân còn tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào cơ chế, chính sách “ngại thoát nghèo”… Đã ảnh hưởng rất lớn đến công tác giảm nghèo bền vững của địa phương.
Trước bối cảnh đó, cấp ủy, chính quyền xã Quản Bạ đã đưa ra nhiều giải pháp trong thực hiện công tác giảm nghèo bền vững tại địa phương. Trước hết là thay đổi tư duy về thoát nghèo đã ăn sâu vào tiềm thức của người dân vùng cao bằng phương pháp tuyên truyền, vận động nhằm khơi dậy tinh thần tự lực, tự cường trong tạo sinh kế, làm chủ kinh tế, xóa đói giảm nghèo. Lồng ghép thực hiện có hiệu quả nguồn vốn hỗ trợ của Đảng, nhà nước từ 3 chương trình Mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững (MTQG) giai đoạn 2021- 2025 và chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế- xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021- 2030, thực sự trở thành đòn bẩy để người dân có thêm điều kiện để thoát nghèo.
Trong công tác giảm nghèo ở xã Quản Bạ, phải nhắc đến các thế mạnh đã và đang được địa phương phát huy tốt trở thành “lối đi” bền vững trong thoát nghèo. Đơn cử như phát triển lĩnh vực nông nghiệp hàng hóa gắn với liên kết trong bao tiêu sản phẩm ở các thôn có thế mạnh về đất đai, thổ nhưỡng tưới tiêu như Vĩnh Tiến, Tân Tiến, Đông Tinh, Bó Lách,.... Hàng năm, tổng diện tích chuyển đổi cơ cấu cây trồng kém hiệu quả sang trồng cây có giá trị kinh tế cao của xã đạt gần 350ha; phát triển vùng trồng cây rau chuyên canh có diện tích 250ha; giá trị sản phẩm thu hoạch đạt 72 triệu đồng/ha.
Không cam chịu đói, nghèo, tận dụng tiềm năng về đất đai, khí hậu của địa phương, anh Phùng Minh Thắng, thôn Vĩnh Tiến đã chủ động chuyển đổi cơ cấu cây trồng kém hiệu quả sang trồng có kinh tế cao như cà chua, bắp cải,dưa chuột trồng theo hình thức trái vụ, gối vụ. Mỗi năm trên diện tích 2ha đất ruộng của anh Thắng cho thu hoạch khoảng 60 tấn rau, củ, quả cung ứng về các thị trường đầu mối ở miền xuôi, đem lại nguồn thu nhập hàng trăm triệu đồng cho gia đình. Anh Thắng chia sẻ: “Trồng rau trái vụ với quy mô hàng hóa gắn với liên kết trong bao tiêu sản phẩm đem lại hiệu quả kinh tế khá ổn định, người nông dân chúng tôi không còn âu lo về đầu ra của sản phẩm nông nghiệp. Nhất là người nông dân đã biết làm chủ vụ mùa, đáp ứng nguồn cung ứng rau cho thị trường cần”.
Thương mại, du lịch, dịch vụ cũng là một trong những đột phá lớn góp phần cho câu chuyện giảm nghèo ở Quản Bạ được thực hiện có hiệu quả. Địa phương đã tập trung khai thai thác các tiềm năng, lợi thế, xây dựng nhiều sản phẩm du lịch đặc trưng từ văn hóa, lễ hội, nghỉ dưỡng cộng đồng, du lịch mạo hiểm để thu hút du khách trong và ngoài nước. Năm 2019, anh Lý Tà Chun, thôn Nặm Đăm bắt tay vào làm homestay đón khách du lịch đến lưu trú. Khách du lịch đến đây sẽ được trải nghiệm văn hoá đặc sắc như tái hiện lễ hội cấp sắc, ngủ nhà trình tường đất của dân tộc Dao, tham gia các hoạt động làm nông nghiệp cùng người dân bản địa, thưởng thức ẩm thực gà đen, lợn cắp nách, thịt treo gác bếp... Hiện homestay anh Chun có 1 nhà trình tường đất, 8 căn bungalow để đón khách du lịch. Anh Chun tâm sự: “Kinh doanh homestay gắn với các sản phẩm văn hóa của địa phương tạo nguồn thu nhập khá ổn định cho gia đình, khoảng 300.000.000 đồng trên năm”.
Giai đoạn 2021 - 2025, tổng nguồn lực thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia tại xã Quản Bạ là 181 tỷ 276 triệu đồng, địa phương đã triển khai hỗ trợ 50 dự án sinh kế; xóa nhà tạm cho 537 hộ... Thay vì trao “con cá” thì ở xã vùng cao này việc “trao cần câu” trong tạo sinh kế cho đồng bào DTTS đã thực sự tạo “cú hích” mạnh mẽ sự thay đổi rõ nét bộ mặt nông thôn mới của xã; trở thành điểm sáng trong công tác giảm nghèo của các xã nằm trong vùng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn. Thu nhập bình quân đầu người đạt 48,6 triệu đồng trên người trên năm; tỷ lệ hộ nghèo hàng năm giảm.
Tạo không gian “mở” trong giảm nghèo bền vững
Xã Quản Bạ xác định rằng, khi kỷ nguyên công nghệ số đang phát triển mạnh mẽ như hiện nay thì việc tạo không gian “mở” trong công tác giảm nghèo là hết sức cần thiết, để người dân có điều kiện sống tốt hơn, sản xuất hiệu quả hơn và kết nối thuận tiện hơn. Từng bước thay đổi tư duy “lối mòn” từ hỗ trợ sang trao quyền và kích hoạt tiềm năng nội lực trong nhân dân. Các Chương trình MTQG không chỉ hỗ trợ hạ tầng, sinh kế mà còn thúc đẩy chuyển đổi số, đặc biệt là giúp vùng đồng bào DTTS được tiếp cận, sử dụng không gian số và vươn tới những cơ hội kinh tế mới.
Điểm bán hàng online công cộng tại thôn Lùng Thàng nhằm giới thiệu và tiêu thụ các sản phẩm nông sản, đặc sản địa phương của xã Quản Bạ được xem là bước tiến mới trong tạo không gian “mở” trong câu chuyện giảm nghèo ở địa phương. Tại đây, các sản phẩm mật ong bạc hà, chè Shan tuyết, rượu ngô men lá, thảo dược khô, thổ cẩm dân tộc, các sản phẩm thịt tươi sống, thịt hun khói… với hình ảnh chân thực, video ngắn về quy trình sản xuất được tích hợp trên các sàn thương mại điện tử lớn, giúp người tiêu dùng cả nước dễ dàng tìm hiểu, đặt mua. Việc đưa vào hoạt động điểm bán hàng online của xã Quản Bạ thể hiện sự đổi mới áp dụng chuyển đổi số, từng bước thành lập các gian chợ thương mại điện tử trong phát triển kinh tế nông thôn của địa phương; mở ra cơ hội nâng cao giá trị hàng hóa, cải thiện thu nhập, đồng thời góp phần quảng bá nông sản vùng cao Quản Bạ đến khách hàng khắp mọi miền đất nước.
Ông Đỗ Quang Dũng, PBT- Chủ tịch UBND xã Quản Bạ cho biết: “ Trong công tác giảm nghèo, xã đã nắm bắt và tận dụng thời cơ của không gian địa lý mới để đẩy mạnh phát triển kinh tế nhanh và bền vững. Tập trung vào các lĩnh vực có tiềm năng thế mạnh như nông nghiệp, du lịch, dịch vụ. Mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng các mô hình liên kết sản xuất, nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm địa phương. Phát huy mạnh mẽ nguồn lực con người, bảo tồn phát huy tính đa dạng độc đáo của văn hóa cộng đồng các dân tộc thành nguồn lực phát triển. Thực hiện tốt các chính sách xã hội nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng có tỷ lệ nghèo cao”.
Hoàng Chính
